Introductie

Door iets met voorzichtigheid en discretie te bespreken, wordt dit 'iets' een zaak die zorgvuldig en discreet geformuleerd moet worden. Sociologisch gezien is er niet eerst sprake van een gevoelig evenement of gedrag, waar mensen vervolgens voorzichtig over praten; in plaats daarvan wordt het delicate karakter van een gebeurtenis gevormd door de handeling van het zorgvuldig en discreet bespreken ervan. (Bergmann 1992, p. 154)

Binnen de discursieve psychologie wordt normaliseren gezien als een interactief proces waarbij gesprekspartners taalstrategieën gebruiken om gevoelige of delicate onderwerpen bespreekbaar te maken. Door bijvoorbeeld te verwijzen naar algemene ervaringen (“veel mensen ervaren dit”), door gebruik van eufemismen of door het toeschrijven van uitspraken aan anderen, kan een onderwerp minder beladen worden gepresenteerd.

Deze strategieën kunnen de drempel verlagen voor patiënten om open te spreken over persoonlijke of intieme kwesties, maar vragen tegelijk om aandacht voor de individuele ervaring van de patiënt. Normaliseren is dus behulpzaam, maar niet neutraal: professionals construeren via taal ook ideeën over wat “normaal” of “afwijkend” gedrag is.

Uit onze interviews met patiënten kwam naar voren dat ze het fijn vinden als het onderwerp niet als ‘beladen’ wordt gebracht, maar juist als een standaard onderwerp dat meteen in het begin wordt aangekaart. De manier van aankaarten (module 1) is dus ook bij het normaliseren van het onderwerp van belang, zo geven ook de zorgverleners aan.

Tegelijkertijd kunnen sommige vormen van normaliseren onbedoelde effecten hebben. Bijvoorbeeld het minimaliseren van het onderwerp kan de indruk wekken dat seksualiteit minder belangrijk is, terwijl het juist sterk samenhangt met kwaliteit van leven (Tierney, 2008). Bovendien kan het generaliseren van een ervaring (‘veel vrouwen ervaren dit’) het risico met zich meebrengen dat voorbij wordt gegaan aan de specifieke ervaring en behoefte van de individuele patiënt.